Η αγορά του υγροποιημένου φυσικού αερίου

Του Γιάννη Πολίτη

Το φυσικό αέριο είναι ένα ορυκτό καύσιμο και χρησιμοποιείται ως πηγή ενέργειας κυρίως για οικιακές χρήσεις και την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος. Βασικό συστατικό του είναι το μεθάνιο, γεγονός το οποίο κάνει τη χρήση του ιδιαιτέρως οικολογική. Το φυσικό αέριο, υπό ορισμένες συνθήκες*, μπορεί να αποκτήσει υγρή μορφή (liquefied natural gas ή LNG) και ο όγκος του να μειωθεί μέχρι και κατά 600 φορές. Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να γίνει η μεταφορά του ευκολότερη και πιο αποτελεσματική. Η μεταφορά του LNG πραγματοποιείται κυρίως μέσω θαλάσσης, όπου απαιτείται η ύπαρξη εξειδικευμένων πλοίων τα οποία το διατηρούν στην υγροποιημένη του μορφή. Μάλιστα, ο κλάδος αυτός της ναυτιλίας αναπτύσσεται με ταχύτατους ρυθμούς ώστε να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση για αυτή τη μορφή ενέργειας.

Το φυσικό αέριο αποτελεί ουσιαστικά μία υποκατάστατη πηγή ενέργειας για προϊόντα όπως το πετρέλαιο και το κάρβουνο. Την τελευταία δεκαετία, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους του πετρελαίου, το φυσικό αέριο αποτέλεσε μία χαμηλού κόστους εναλλακτική πηγή ενέργειας. Σήμερα, λόγω του ότι η αξία του πετρελαίου βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά (περίπου 45$ το βαρέλι), το κίνητρο για την υιοθέτηση εναλλακτικών μορφών ενέργειας έχει εξασθενήσει. Παρόλ’ αυτά, εξαιτίας της τάσης παγκοσμίως (συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών παρεμβάσεων) για χρήση λιγότερο ρυπογόνων μορφών ενέργειας, η κατανάλωση του φυσικού αερίου συνεχίζει να αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς.

Παράλληλα, η διαρκώς αυξανόμενη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να δημιουργήσει μία υπερβάλλουσα ζήτηση, η οποία θα μπορούσε να καλυφθεί από τη χρήση του φυσικού αερίου. Οι σημερινοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην πλειοψηφία τους χρησιμοποιούν το κάρβουνο ως πηγή ενέργειας. Παρόλ’ αυτα, στο μέλλον προβλέπεται να δημιουργηθεί η τάση για αντικατάστασή του κυρίως λόγω των δυσμενών περιβαλλοντολογικών συνεπειών που έχει η καύση του. Το φυσικό αέριο, λοιπόν, θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη μετάβαση αυτή.

Σελίδα 17 i

Σύμφωνα με την έκθεση της BP για το 2035, αναμένεται η κατανάλωση του φυσικού αερίου να αυξάνεται ταχύτερα από τις υπόλοιπες μορφές ενέργειας (κατά 1.9% ανά έτος). Αντιθέτως, η κατανάλωση πετρελαίου αναμένεται να αυξάνεται με ρυθμό μικρότερο του 1% ανά έτος, ενώ η κατανάλωση κάρβουνου αναμένεται να καταγράφει ρυθμό αύξησης της τάξεως του 1% ετησίως. Επίσης, η έκθεση της BP προβλέπει ότι, λόγω της τάσης αυτής, η αύξηση της ζήτησης του υγροποιημένου αερίου θα είναι διπλάσια της αντίστοιχης αύξησης του φυσικού αερίου. Αυτό συμβαίνει κυρίως λόγω των διαρκών επενδύσεων σε σταθμούς υγροποίησης (liquefaction plants) και σε σταθμούς αεριοποίησης (regasification terminals). Χαρακτηριστικό είναι ότι βρίσκονται παγκοσμίως υπό κατασκευή 26 σταθμοί υγροποίησης συνολικής δυνατότητας 125 εκ. τόνων ανά έτος.

Παράλληλα, η εταιρεία Ernst & Young προβλέπει ότι την επόμενη δεκαετία, η ετήσια υγροποίηση φυσικού αερίου σε παγκόσμιο επίπεδο θα αυξηθεί κατά 50%. Οι χώρες με τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου είναι κυρίως χώρες στις οποίες παρατηρούνται τα υψηλότερα αποθέματα πετρελαίου. Το γεγονός αυτό είναι καθοριστικής σημασίας τόσο σε εμπορικό όσο και σε γεωπολιτικό επίπεδο. Έτσι λοιπόν, στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η Ρωσία, το Ιράν, το Κατάρ και ακολουθούν οι Η.Π.Α. και η Σαουδική Αραβία. Παρόλ’ αυτά, οι χώρες αυτές δεν ταυτίζονται με αυτές με τη μεγαλύτερη δυνατότητα εξαγωγής LNG. Αυτό το γεγονός καθορίζεται από πολλούς παράγοντες αλλά ο βασικότερος είναι η γεωγραφική θέση των χωρών αυτών, η οποία ευνοεί είτε τη δια θαλάσσης είτε τη μέσω αγωγών μεταφορά του φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με την έκθεση του International Gas Union (World LNG Report 2015), το Κατάρ είναι πρώτο σε εξαγωγές LNG με 76.8 εκ. τόνους ανά έτος. Στη συνέχεια ακολουθούν η Μαλαισία και η Αυστραλία με 25.1 και 23.3 εκ. τόνους ετησίως αντίστοιχα. Μάλιστα, για την Αυστραλία αναμένεται αύξηση της ετήσιας δυνατότητας της σε 60 εκ τόνους ετησίως μέχρι το 2018, λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης εγκαταστάσεων υγροποίησης του φυσικού αερίου (liquefaction plants). Αντίθετα, η Ρωσία εξάγει κάθε έτος 10.6 εκ. τόνους. Το γεγονός αυτό οφείλεται στο ότι τις μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου που παράγει, τις διοχετεύει στην Ευρώπη μέσω αγωγών. Τέλος, οι Η.Π.Α. εξάγουν ετησίως μόλις 0.3 εκ. τόνους LNG. Παρόλ’ αυτά, λόγω της ανάπτυξης του σχιστολιθικού αέριου (δηλαδή της παραγωγής μέσω κοιτασμάτων αερίου που βρίσκονται στο υπέδαφος σε στρώματα σχιστόλιθου) έχουν αλλάξει οι συνθήκες και αναμένεται ότι οι Η.Π.Α. θα διαδραματίσουν, στο άμεσο μέλλον, καθοριστικό ρόλο στην αγορά του υγροποιημένου φυσικού αερίου. Μάλιστα, η πρώτη μεταφορά σχιστολιθικού αερίου (shale gas) σε υγροποιημένη μορφή από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη πραγματοποιήθηκε μόλις τον Απρίλιο του 2016. Η εξέλιξη αυτή χαρακτηρίζεται ιδαιτέρως σημαντική σε γεωπολιτικό επίπεδο καθώς δημιουργεί εναλλακτικές πηγές τροφοδότησης της Ευρώπης με φυσικό αέριο.

Σε συνέχεια της έκθεσης της IGU, οι χώρες με τη μεγαλύτερη ζήτηση LNG έχουν το γνώρισμα ότι δεν έχουν υψηλά αποθέματα φυσικού αερίου και ότι η γεωγραφική τους θέση, τους επιβάλλει να το προμηθευτούν μέσω θαλάσσης. Έτσι, πρώτη στη λίστα αυτή βρίσκεται η Ιαπωνία η οποία προμηθεύεται ετησίως 88.9 εκ τόνους LNG. Ακολουθούν η Νότιος Κορέα και η Κίνα με 38 και 20 εκ. τόνους αντίστοιχα. Παγκοσμίως, η ζήτηση για LNG πρόκειται να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια δεδομένου ότι κατασκευάζονται 24 σταθμοί αεριοποίησης (regasification terminals) συνολικής δυναμικότητας 70 εκ. τόνων ετησίως.

Στη χώρα μας υπάρχει ένας σταθμός αεριοποίησης, στη Ρεβυθούσα, ο οποίος κατασκευάστηκε το 2000 και έχει συνολική ετήσια δυνατότητα αεριοποίησης περίπου 5 εκ. τόνων. Επίσης, υπάρχουν σχέδια για τη δημιουργία ενός νέου τερματικού σταθμού στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης. Η μονάδα αυτή πρόκειται να αποτελείται από ένα ειδικά κατασκευασμένο πλοίο LNG χωρητικότητας 170.000 κυβικών μέτρων, το οποίο θα διαθέτει δικό του σταθμό αεριοποίησης. Η πλωτή αυτή μονάδα θα συνδέεται με υποθαλάσσιο αγωγό με το εθνικό σύστημα αερίου. Στόχος είναι το φυσικό αέριο να φτάνει στη Βουλγαρία μέσω του διασυνδετήριου αγωγού IGB και στη συνέχεια σε όλες τις χώρες των Ανατολικών Βαλκανίων, με προοπτική να συνδεθεί και με την Ουκρανία. Η κατασκευή αυτή είναι σπουδαίας γεωπολιτικής σημασίας αφού σε συνδυασμό με τον αγωγό ΤΑΡ* (Trans Adriatic Pipeline), θα συμβάλει στη δυνατότητα προμήθειας της Ευρώπης με φυσικό αέριο από εναλλακτικές πηγές. Με τον τρόπο αυτό εκτιμάται ότι η Ευρώπη θα επιδιώξει να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από τη Ρωσία. Μάλιστα, η περιοχή της Βορείου Ελλάδας πληροί τις προϋποθέσεις να γίνει ένα περιφερειακό Gas Trading Hub, στο οποίο θα μπορεί μελλοντικά να φτάνει αέριο από τα κοιτάσματα χωρών όπως η Κύπρος, το Ισραήλ και η Αίγυπτος.

Διαπιστώνουμε ότι όσο η αγορά του φυσικού αερίου αναπτύσσεται, η μεταφορά του LNG θα τείνει να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο τόσο σε εμπορικό όσο και σε γεωπολιτικό επίπεδο παγκοσμίως. Μάλιστα προβλέπεται, ότι κυρίως λόγω των αυξανόμενων επενδύσεων σε όλους τους τομείς της αλυσίδας μεταφοράς του φυσικού αερίου, θα υπάρξει γεωμετρική ανάπτυξη του κλάδου αυτού τα επόμενα χρόνια. Με τον τρόπο αυτό, θα γίνει εφικτή η τροφοδότηση με φυσικό αέριο χωρών με περιορισμένη πρόσβαση σε αυτό. Το αποτέλεσμα λοιπόν θα είναι η αγορά του υγροποιημένου αερίου να αποκτήσει μεγαλύτερο «βάθος» και «ρευστότητα», ενισχύοντας τις προοπτικές για να αποτελέσει τη κυρίαρχη πηγή ενέργειας του μέλλοντος.

* (1) αν ψυχθεί σε θερμοκρασία που αντιστοιχεί στους -160 °C ή συμπιεστεί σε πιέσεις 200-260 bar

* (2) Ο ΤΑΡ είναι ένας υπό σχεδιασμό αγωγός με σκοπό τη μεταφορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη από τα κοιτάσματα του Αζερμπαϊτζάν στην Κασπία Θάλασσα.

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “Bubble” – Issue 3, του Aueb Student’s Investment and Finance Club

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s