Η «επιτυχία» της οικονομικής ύφεσης

Γιάννης  Πολίτης
Καθημερινά βιώνουμε και ακούμε τις αρνητικές πτυχές της οικονομικής συρρίκνωσης στη χώρα μας. Το ότι η χώρα μας βιώνει μακρά περίοδο ύφεσης δεν αποτελεί τυχαίο γεγονός. Η μείωση του ΑΕΠ αποτέλεσε ένα αναπόφευκτο φαινόμενο λόγω των διαχρονικών προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας και των συγκυριών σε παγκόσμιο επίπεδο. Η χώρα μας κλήθηκε (και καλείται) να διαχειριστεί μία πολυεπίπεδη οικονομική κρίση στα πλαίσια μιας νομισματικής ένωσης, όπου η δυνατότητα άσκησης νομισματικής πολιτικής είναι περιορισμένη.

Είναι σαφές και κοινά αποδεκτό από όλους ότι το πλέον σημαντικό σε μια κοινωνία είναι η δυνατότητα, αλλά και το δικαίωμα, των μελών της στην εύρεση εργασίας και γενικότερα σε μια αξιοπρεπή ζωή. Παρόλ’ αυτά, από  την εμφάνιση της κρίσης ήταν φανερό ότι η χώρα μας δεν μπορούσε να ξεπεράσει αλώβητη αυτή την περιπέτεια. Αυτό, λοιπόν, που αξίζει να εξετάσουμε είναι το αν υπήρξαν θετικά αποτελέσματα στην οικονομία μας λόγω της συγκεκριμένης συγκυρίας.

      Αρχικά, για να καταστεί δυνατή αυτή η εξέταση αλλά και για να γίνουν σαφή τα συμπεράσματα είναι αναγκαίο να αναφερθεί ένας από τους πλέον σημαντικούς λόγους που έφεραν τη χώρα μας αντιμέτωπη με την αδυναμία πληρωμής του δημοσίου χρέους. Μία βασική αιτία διόγκωσης του δημοσίου χρέους είναι το υψηλό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών που παρουσίασε η χώρα μας, κυρίως, την τελευταία δεκαετία. Μάλιστα, η διαμόρφωση του εμπορικού ισοζυγίου αποτελεί βασικό παράγοντα για την πορεία των τρεχουσών συναλλαγών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, την περίοδο 2000-2010 υπήρξε διαρροή κεφαλαίων προς το εξωτερικό, μόνο λόγω του εμπορικού ελλείμματος, ύψους 250 δις ευρώ. Δηλαδή, η διαρκής ανισορροπία στο εμπορικό ισοζύγιο είχε ως αποτέλεσμα, την περίοδο εκείνη, να «χαθεί από τα ελληνικά χέρια» αξία χρημάτων, τα οποία ξεπερνούν το 100% του ΑΕΠ της χώρας μας. Τα κεφάλαια αυτά, ουσιαστικά, καλύφθηκαν χάρη στον εύκολο και φθηνό δανεισμό του ελληνικού κράτους. Έτσι, την περίοδο αυτή το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά περίπου 200 δις ευρώ. Διαπιστώνουμε, λοιπόν, ότι το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο (γενικότερα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών) δίνει μία επιπλέον δυναμική στο δημόσιο χρέος.
         Στις αρχές του 2010, το ελληνικό κράτος παρουσίασε αδυναμία αναχρηματοδότησης του χρέους του από τις λεγόμενες «διεθνείς αγορές». Για το λόγο αυτό, η χώρα μας αναγκάστηκε να προσφύγει στη βοήθεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η βοήθεια αυτή δόθηκε με την προϋπόθεση να υπάρξει περιορισμός των δαπανών του κράτους και γενικότερα μία δημοσιονομική πολιτική λιτότητας. Η αύξηση της φορολογίας σε συνδυασμό με τη μείωση των μισθών είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Το γεγονός αυτό περιόρισε την κατανάλωση. Μάλιστα, ο περιορισμός αυτός δημιούργησε μια αναποτελεσματικότητα στην είσπραξη εσόδων από το κράτος. Όμως, από αυτό το πολύ δυσάρεστο γεγονός μπορούμε να εξάγουμε και θετικά αποτελέσματα για την ελληνική οικονομία. Η διαπίστωση αυτή γίνεται καθώς η μείωση της κατανάλωσης περιόρισε τις εισαγωγές ξένων προϊόντων. Ο περιορισμός αυτός έφερε την οικονομία μας ένα βήμα πιο κοντά στην ισοσκέλιση του εμπορικού ισοζυγίου, δηλαδή στο να «καταναλώνουμε όσα παράγουμε».
            Επιπρόσθετα, οι παραγωγικές ελληνικές επιχειρήσεις διαπίστωσαν ότι η εσωτερική ζήτηση περιορίστηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό. Έτσι, λοιπόν, όσες από αυτές αντέδρασαν γρήγορα στις συνθήκες του νέου περιβάλλοντος ανέπτυξαν έντονα την εξαγωγική τους δραστηριότητα, στην προσπάθεια αναζήτησης νέων αγορών. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το 2010 οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 7,5% σε σχέση με το 2009 και το 2011 αυξήθηκαν κατά 23,5% σε σχέση με το 2010. Η διόγκωση της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των εξαγωγών, αγγίζοντας ιστορικά υψηλά ποσοστά. Μάλιστα, κατ’ επέκταση της μεταβολής αυτής  μειώθηκε αισθητά το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας. Συγκεκριμένα, από τα 23,193 δις ευρώ το 2009 μειώθηκε το 2011 στα 20,986 δις ευρώ. Η συγκεκριμένη μείωση διαρροής κεφαλαίων μπορεί, με την εφαρμογή μίας ορθής φορολογικής πολιτικής, να βοηθήσει στην ελάττωση της δυναμικής του δημοσίου χρέους.
        Πλέον όμως, είναι προφανές ότι η οικονομία καθώς και η κοινωνία μας, κυρίως λόγω της πολύ υψηλής ανεργίας, αδυνατεί να ανταπεξέλθει στις επιπτώσεις της συνέχισης της οικονομικής ύφεσης. Για το λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαία η προσπάθεια για επίτευξη ανάπτυξης στην οικονομία μας. Η ανάπτυξη, όμως, δεν πρέπει να είναι αυτοσκοπός. Είναι απαραίτητο, δηλαδή, να μην εφαρμοστεί μια πολιτική στη βάση της λογικής «ανάπτυξη για την ανάπτυξη». Βασικό κριτήριο στην άσκηση της αναπτυξιακής πολιτικής, κυρίως από την πολιτική ηγεσία, πρέπει να είναι η ισοσκέλιση του εμπορικού ισοζυγίου. Σήμερα, η εφαρμογή εθνικής πολιτικής στον τομέα της οικονομίας μοιάζει να είναι ο μόνος δρόμος.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s